Yapay Zekâya Doğru Soru Sorma: İşletme İçin Prompt Rehberi

Aynı ekipte iki kişi aynı yapay zekâ aracını kullanıyor. Biri "işe yaramıyor, genel geçer laf ediyor" diyor; diğeri o araçla teklif taslağını yarım saatte çıkarıyor. Araç aynı, fark soruda.

Yapay zekâ modelleri, verdiğiniz bağlam kadar iyi çalışır. "Bana bir e-posta yaz" ile "şu müşteriye, şu gecikme için, şu tonda, en fazla altı cümlelik bir e-posta yaz" arasındaki fark, modelin zekâsı değil sizin verdiğiniz sınırlardır.

Bu yazı, kullandığınız araç hangisi olursa olsun işe yarayan bir kalıp ve günlük işlerde kopyalayıp kullanabileceğiniz şablonlar veriyor.

İyi bir istem neyden oluşur?

İyi bir istem (prompt) neredeyse her zaman şu beş parçadan oluşur:

1. Rol. Modelin hangi gözle bakacağı. "Sen imalat sektöründe çalışan bir satın alma uzmanısın."

2. Görev. Tek cümlede, net fiil. "Aşağıdaki üç teklifi karşılaştır ve bir öneri yaz."

3. Bağlam. Elindeki gerçek veri, kısıtlar, kimin okuyacağı. "Teklifler ekte; bütçe sınırımız var, teslim süresi fiyattan önemli, okuyacak kişi teknik değil."

4. Biçim. Çıktının şekli. "Önce üç maddelik özet, sonra karşılaştırma tablosu, en sonda tek cümlelik öneri."

5. Sınır. Neyi yapmayacağı. "Elinde olmayan bilgiyi uydurma; emin olmadığın yeri 'teyit gerekiyor' diye işaretle."

Beşinci madde en çok atlanan ve en çok işe yarayan olanı. Modelin uydurmasını tamamen bitirmez ama uydurduğu yeri size göstermesini sağlar.

Günlük işler için şablonlar

Aşağıdakileri olduğu gibi kopyalayıp köşeli parantezleri doldurabilirsiniz.

Teklif/sözleşme özeti

Sen sözleşmeleri iş sahibi gözüyle okuyan bir danışmansın. Aşağıdaki teklifi oku ve şunları çıkar: (1) neyi kapsıyor, (2) neyi kapsam dışı bırakıyor, (3) ödeme ve teslim koşulları, (4) bizim aleyhimize olabilecek maddeler, (5) sormamız gereken üç soru. Emin olmadığın yerleri "teyit gerekiyor" diye işaretle. Metin: [yapıştır]

Uzun raporu yönetime özetleme

Aşağıdaki raporu, teknik olmayan bir yöneticinin iki dakikada okuyacağı biçimde özetle: en fazla beş madde, her madde tek cümle, sayılar korunacak. Sonuna "karar gerektiren tek şey" başlığıyla bir cümle ekle. Rapor: [yapıştır]

Zor e-posta

[Müşteri/tedarikçi] ile ilgili şu durum var: [durum]. Amacım [amaç]. Tonun kibar ama net olsun, suçlayıcı olmasın, en fazla altı cümle. İki farklı sürüm yaz: biri daha yumuşak, biri daha kararlı.

Dağınık veriyi düzeltme

Aşağıda bir müşteri listesi var; aynı firma farklı yazımlarla birden fazla kez geçiyor. Aynı firmaları grupla, her grup için tek bir standart yazım öner ve hangi satırların birleştiğini göster. Emin olmadığın eşleşmeleri ayrı bir "kontrol edilmeli" listesinde topla. Veri: [yapıştır]

İş tanımı / işe alım ilanı

[Pozisyon] için ilan yaz. Şirket: [kısa tanım]. Günlük işin gerçekte ne olduğunu anlat, klişe kullanma ("dinamik ekip", "aramıza katıl" gibi). Zorunlu ve tercih edilen nitelikleri ayır. En fazla 250 kelime.

Toplantı notundan görev listesi

Aşağıdaki toplantı notundan görev listesi çıkar. Her satır: ne yapılacak — kim — hangi tarihe kadar. Sorumlusu veya tarihi belirtilmemiş maddeleri "eksik" olarak ayrı listele. Not: [yapıştır]

Sonucu iyileştiren dört alışkanlık

Örnek verin. Beğendiğiniz eski bir çıktıyı ("şu üsluba benzesin") vermek, on cümlelik tarif yazmaktan daha etkilidir.

Tek seferde bitirmeyin. İlk çıktıyı taslak sayın, üzerine "üçüncü maddeyi genişlet, ikinciyi at" gibi düzeltmelerle gidin. Konuşma sırasında bağlam biriktiği için üçüncü tur genellikle ilk turdan iyidir.

Uzun metni parçalayın. Elli sayfalık dosyayı tek seferde özetletmek yerine bölüm bölüm ilerleyin, sonunda özetleri birleştirin.

Çıktıyı doğrulayın. Özellikle sayı, tarih, mevzuat ve isim geçen yerlerde. Model akıcı bir dille yanlış söyleyebilir; akıcılık doğruluk kanıtı değildir.

Hangi işlerde işe yarar, hangilerinde yaramaz?

Herkesin sorduğu asıl soru bu. Pratikte ayrım nettir:

İyi çalıştığı yerler: taslak üretme (e-posta, ilan, teklif metni), uzun metni özetleme, biçim değiştirme (nottan görev listesine), dağınık metni düzene sokma, aynı işin farklı üsluplarda birkaç sürümünü çıkarma, bilmediğiniz bir konuda ilk çerçeveyi kurma.

Zorlandığı yerler: kesin sayısal hesap, güncel mevzuat, sizin sisteminizdeki gerçek veriye dayanan sorular ve sorumluluk gerektiren nihai kararlar. Bunlarda modeli taslak üretici olarak kullanın, karar verici olarak değil.

Bir de üçüncü bir kategori var: tekrarlayan, kuralı belli işler. Her ay aynı raporu aynı biçimde hazırlamak yapay zekâ işi değil, otomasyon işidir — ikisinin farkını süreç otomasyonu ve RPA yazısında karşılaştırmıştık. Mevzuat özeti gibi konularda ise çıktıyı mutlaka kaynaktan doğrulayın; örneğin e-deftere geçiş gibi tarih ve kapsam içeren metinlerde tek bir yanlış yıl bütün planı bozar.

Neyi yapıştırmamalısınız?

Bu kısım rahat kullanımın bedeli olabilir: kişisel veri, müşteri listesi, sözleşme, sağlık ya da finansal bilgi yapıştırmadan önce iki soruyu yanıtlayın — bu araç veriyi eğitimde kullanıyor mu ve bu veriyi paylaşmaya yetkim var mı?

Kurumsal planlarda genellikle "verilerim eğitimde kullanılmasın" ayarı bulunur; ücretsiz sürümlerde çoğu zaman bulunmaz. Kişisel veri söz konusuysa mesele bir tercih değil yükümlülük; ayrıntısını yapay zekâ kullanırken kişisel veri koruması yazısında ele aldık.

Pratik kural: yapıştırdığınız şeyi rakibinize göndermeye razı değilseniz, yapıştırmayın — ya da önce isim, unvan ve numaraları anonimleştirin.

Ekipçe kullanmanın yolu: istem kütüphanesi

Tek kişinin iyi istem yazması bireysel beceri kalır. İşe yarayan şey, ekibin ortak bir istem kütüphanesi tutmasıdır: işe yarayan istemler, hangi işte kullanıldığı ve örnek çıktısıyla birlikte tek bir dosyada.

Üç ayda bir gözden geçirin: hangi istem hâlâ iyi çalışıyor, hangisi araç güncellenince bozuldu. Bu, ekibin yapay zekâ okuryazarlığını da yükseltir — konunun tamamı için yapay zekâ okuryazarlığı yazısına bakabilirsiniz.

Sonuç: soru sormak da bir beceri

Yapay zekâ araçları ekibinizin ortalama çıktısını yükseltmez; iyi soru soranın çıktısını yükseltir. İyi haber şu ki bu beceri öğrenilebilir ve beş parçalı kalıp bir günde öğrenilir.

Ekibinize kurum içi bir istem kütüphanesi kurmamızı, hangi süreçlerin yapay zekâya uygun olduğunu birlikte ayıklamamızı ya da veri tarafını güvenli biçimde hazırlamamızı isterseniz bizimle iletişime geçin; nasıl çalıştığımızı görmek için hizmetlerimize göz atabilirsiniz.